Giải phẫu và Cơ chế hoạt động của Dương vật
Cấu tạo của Dương vật
Dương vật là một cơ quan phức tạp, đóng vai trò quan trọng trong chức năng sinh sản và tình dục của nam giới. Cấu trúc của nó bao gồm nhiều thành phần khác nhau, phối hợp nhịp nhàng để đảm bảo hoạt động hiệu quả.
Ba ống song song:
- Dương vật được tạo thành từ ba ống hình trụ, nằm song song và được cấu tạo từ các mô cương đặc biệt. Các mô này có khả năng chứa đầy máu, giúp dương vật cương cứng khi có kích thích.
- Lớp cân (Buck's fascia): Bao bọc bên ngoài các ống này là một lớp cân dày, gọi là Buck's fascia. Lớp cân này giúp bảo vệ và duy trì hình dạng của dương vật.
- Lớp mô dưới da và da: Ngoài cùng là lớp mô dưới da và da, có chức năng bảo vệ và tạo độ đàn hồi cho dương vật.
Thể hang:
- Đôi ống chứa các hang nhỏ: Thể hang là hai ống lớn, nằm ở mặt trên của dương vật. Bên trong thể hang chứa rất nhiều khoang nhỏ, được gọi là các hang. Chính vì cấu trúc này mà chúng được gọi là thể hang.
- Mô cương, chạy dọc dương vật: Các hang này được tạo thành từ mô cương, một loại mô đặc biệt có khả năng chứa đầy máu. Thể hang chạy dọc theo chiều dài của dương vật, đóng vai trò quan trọng trong việc cương cứng.
- Bao quanh bởi lớp cân trắng (tunica albuginea): Mỗi thể hang được bao bọc bởi một lớp màng xơ dày, màu trắng, gọi là tunica albuginea. Lớp màng này giúp duy trì hình dạng của thể hang khi cương cứng.
- Màng chắn giữa hai ống: Hai thể hang được ngăn cách nhau bởi một màng chắn ở giữa.
- Mô cương: Cấu trúc của mô cương bao gồm các hang nhỏ, thực chất là các phần phình ra của động mạch xoắn. Các hang này được bao bọc bởi các sợi cơ trơn. Sự co giãn của các sợi cơ trơn này điều chỉnh lượng máu vào và ra khỏi các hang, ảnh hưởng đến trạng thái cương cứng của dương vật.
Thể xốp:
- Ống chứa niệu đạo: Thể xốp là một ống nằm ở mặt dưới của dương vật, chứa niệu đạo (ống dẫn nước tiểu và tinh dịch).
- Phần cuối nở thành quy đầu: Phần cuối của thể xốp nở rộng ra, tạo thành quy đầu (đầu dương vật).
Hệ thống mạch máu của Dương vật
Hệ thống mạch máu đóng vai trò then chốt trong việc cung cấp máu cho dương vật, đảm bảo chức năng cương cứng. Máu được đưa đến dương vật thông qua hệ thống động mạch và được dẫn trở lại cơ thể qua hệ thống tĩnh mạch.
Động mạch:
- Bắt nguồn từ động mạch bụng, ba nhánh: Động mạch của dương vật bắt nguồn từ động mạch bụng, chia thành ba nhánh chính:
- Động mạch lưng: Nằm ở mặt trên của dương vật, cung cấp máu cho da và các mô xung quanh.
- Động mạch thể hang: Cung cấp máu trực tiếp cho thể hang, đóng vai trò quan trọng nhất trong việc gây cương cứng.
- Động mạch thể xốp: Cung cấp máu cho thể xốp và quy đầu.
- Động mạch thể hang: Đây là một hệ thống mạch máu phức tạp, chia thành vô số nhánh nhỏ chạy dọc theo chiều dài của dương vật. Các nhánh này có hình xoắn, được gọi là động mạch xoắn. Động mạch xoắn cung cấp máu trực tiếp cho các hang mạch máu trong thể hang.
- Bắt nguồn từ động mạch bụng, ba nhánh: Động mạch của dương vật bắt nguồn từ động mạch bụng, chia thành ba nhánh chính:
Tĩnh mạch:
- Máu sau khi đi qua các hang mạch máu sẽ được dẫn vào các tĩnh mạch nhỏ, sau đó đổ vào tĩnh mạch lưng sâu, nằm bên trong các thể hang.
- Từ tĩnh mạch lưng sâu, máu chảy về tĩnh mạch lưng nông, nằm gần da hơn, và cuối cùng đổ vào tĩnh mạch bụng.
Hệ thống thần kinh của Dương vật
Cơ chế cương dương được điều khiển bởi một hệ thống thần kinh phức tạp, bao gồm cả hệ thần kinh tự động và hệ thần kinh trung ương.
- Cơ chế cương:
- Kiểm soát bởi hệ thần kinh tự động: Hệ thần kinh tự động, bao gồm hệ giao cảm và hệ đối giao cảm, đóng vai trò quan trọng trong việc điều khiển chức năng cương dương.
- Dây thần kinh đối giao cảm (S2-S4): Các dây thần kinh đối giao cảm, xuất phát từ đoạn tủy sống S2-S4, có nhiệm vụ chính trong việc gây cương dương. Chúng giải phóng các chất dẫn truyền thần kinh, gây giãn nở các mạch máu trong dương vật, làm tăng lưu lượng máu đến thể hang.
- Thần kinh giao cảm (T11-L2): Các dây thần kinh giao cảm, xuất phát từ đoạn tủy sống T11-L2, lại có vai trò kiểm soát sự phóng tinh và làm xìu dương vật. Chúng gây co mạch, làm giảm lưu lượng máu đến dương vật.
- Dây thần kinh đối giao cảm nối với tùng thần kinh ở thể hang: Các dây thần kinh đối giao cảm nối với tùng thần kinh ở thể hang, nằm phía dưới tuyến tiền liệt và ở gốc dương vật. Các dây thần kinh này rất dễ bị tổn thương trong các phẫu thuật vùng chậu.
- Hệ thống thần kinh cảm giác và vận động: Hệ thống thần kinh cảm giác và vận động tạo thành một vòng cung phản xạ, đi qua vùng trung tâm gây cương ở tủy sống. Điều này giải thích tại sao kích thích trực tiếp vào dương vật có thể gây cương cứng, ngay cả khi có tổn thương ở phần trên của tủy sống.
- Đường dẫn truyền từ vỏ não: Ngoài ra, chức năng cương dương còn chịu ảnh hưởng bởi một đường dẫn truyền thần kinh từ vỏ não xuống dương vật. Đây là cơ sở của các yếu tố tâm lý ảnh hưởng đến chức năng cương, như hình ảnh, âm thanh, xúc cảm, hoặc thậm chí là sự thay đổi về nội tiết.
Cơ chế cương dương vật
Cương dương là một quá trình phức tạp, bao gồm sự phối hợp của hệ thần kinh, hệ mạch máu và các yếu tố hóa học.
- Kích thích tình dục, dù là trực tiếp hay gián tiếp, sẽ tạo ra một tín hiệu từ não bộ đến trung tâm gây cương ở tủy sống.
- Dãn nở động mạch thể hang, động mạch xoắn: Tín hiệu này sẽ kích thích các dây thần kinh thể hang, gây giãn nở các động mạch thể hang và động mạch xoắn, làm tăng lưu lượng máu đến các hang mạch máu trong thể hang.
- Cơ trơn dãn ra: Đồng thời, các cơ trơn bao quanh động mạch và các hang mạch máu cũng giãn ra, tạo điều kiện thuận lợi cho máu dồn vào.
- Hang mạch máu nở: Khi các hang mạch máu nở ra, chúng sẽ chèn ép lên các tĩnh mạch, làm giảm lượng máu thoát ra khỏi dương vật. Sự ứ đọng máu này làm tăng áp lực trong các hang, dẫn đến cương cứng.
Cơ chế xìu dương vật
Sau khi đạt cực khoái và xuất tinh, dương vật sẽ trở lại trạng thái bình thường.
- Lượng máu bị ứ lại trong các hang sẽ thoát dần ra, làm giảm độ cứng của dương vật.
- Quá trình này được điều khiển bởi hệ thần kinh giao cảm, gây co thắt các mạch máu và cơ trơn trong dương vật.
- Trong trạng thái bình thường, khi không có kích thích, các cơ trơn này luôn ở trạng thái co thắt dưới tác dụng của hệ giao cảm.
Cơ chế hóa học
Các chất trung gian hóa học đóng vai trò quan trọng trong việc truyền tín hiệu thần kinh và điều hòa chức năng cương dương.
- Các chất trung gian này bao gồm Acetylcholine, NANC (Non-Adrenergic-Non Cholinergic) và đặc biệt là Nitric Oxide (NO).
- NO: Là sản phẩm cuối cùng của quá trình kích thích tình dục, có tác dụng giãn cơ trơn, làm tăng lưu lượng máu đến dương vật.
- NO làm tăng mức của chu trình GMP (cyclic guanosine monophosphate) trong tế bào, gây giãn cơ trơn và dẫn đến cương dương.
- Chu trình GMP này có thể bị ức chế bởi một loại enzyme gọi là phosphodiesterase type 5 (PDE5). Các thuốc điều trị rối loạn cương dương thường có tác dụng ức chế PDE5, giúp duy trì mức GMP cao hơn và kéo dài thời gian cương cứng. (Nguồn: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3185745/)
Hiểu rõ về giải phẫu và cơ chế hoạt động của dương vật là rất quan trọng để có thể phòng ngừa và điều trị các bệnh lý liên quan đến chức năng tình dục của nam giới. Nếu bạn có bất kỳ vấn đề gì liên quan đến sức khỏe tình dục, hãy tìm kiếm sự tư vấn của bác sĩ chuyên khoa để được khám và điều trị kịp thời.
